Gaslighting - czym jest i jakie są jego konsekwencje?
Gaslighting jest formą przemocy psychicznej. Polega na manipulowaniu drugą osobą i ma na celu wzbudzenie w niej dezorientacji i wątpliwości odnośnie do trafności postrzegania siebie, własnych uczuć, myśli, sądów oraz otaczającej rzeczywistości. Jest to niezwykle okrutna forma przemocy, ponieważ ofiara gaslightingu może nawet zacząć wątpić w swoje zdrowie psychiczne.
W jakich relacjach może dochodzić do gaslightingu?
Wiele osób może sądzić, że gaslighting dotyczy przede wszystkim manipulacji występującej w związkach uczuciowych. Jednak do gaslightingu może dochodzić nie tylko w relacjach romantycznych. Może on występować także w sferze zawodowej, w rodzinie i w relacji przyjacielskiej.
Jakie metody manipulacji stosuje gaslighter?
Gaslighter, czyli osoba stosująca gaslighting, może manipulować swoją ofiarą na różne sposoby. Jego manipulacja jest bardzo subtelna i trudna do zauważenia. Najczęściej manipuluje rzeczywistością. Może w tym celu posługiwać się kłamstwem, zaprzeczać faktom, kwestionować uczucia i doznania, o których mówi ofiara oraz drwić z nich. Może także np. wprowadzać różne zmiany w otoczeniu i zaprzeczać ich istnieniu, twierdząc jednocześnie, że widzi je tylko jego ofiara. Głównym celem tych działań jest doprowadzenie ofiary do utraty wiary we własne zmysły i zdolność trafnego postrzegania rzeczywistości.
Gasligher może starać się izolować swoją ofiarę od innych osób. Dzięki temu odcina ją zarówno od potencjalnego wsparcia społecznego, jak i od osób, które mogłyby rozpoznać jego manipulacje.
Jakie są konsekwencje gaslightingu?
Gaslighting ma poważne konsekwencje dla osoby, która go doświadcza. Zmiany, które w niej zachodzą, nie pojawiają się nagle, lecz stopniowo. Stosowana manipulacja może nie budzić podejrzeń, ponieważ jest bardzo subtelna. Początkowo ofiara gaslightingu może pomyśleć, że faktycznie, coś źle zapamiętała albo rzeczywiście zareagowała nieadekwatnymi emocjami. W końcu każdemu może się to zdarzyć, więc pierwsze podważanie faktów przez gaslightera często nie budzi podejrzeń. Nawet jeśli ofiara zgodzi się z gaslighterem i uzna, że popełniła błąd, na początkowym etapie generalnie nadal ufa sobie.
Manipulacja początkowo nie jest stosowana w sposób ciągły. To także sprawia, że ofiara niczego nie podejrzewa. Jednak z czasem kontynuowanie manipulacji i coraz częstsze jej stosowanie przez gaslightera sprawiają, że ofiara zaczyna coraz mniej ufać sobie i swoim zmysłom. W efekcie coraz bardziej zaczyna wątpić, że trafnie postrzega rzeczywistość, jej pewność siebie stopniowo się zmniejsza. W skrajnych przypadkach może zacząć nawet podejrzewać u siebie zaburzenia lub chorobę psychiczną. Może zacząć się wycofywać się z relacji z innymi ludźmi, czuć się bezradna i osamotniona. Długotrwały gaslighting może prowadzić także do depresji czy zaburzeń lękowych.
Konsekwencje gaslightingu nie znikają wraz z zaprzestaniem manipulacji czy zerwaniem kontaktu z gaslighterem. Narażenie na długotrwały gaslighting prowadzi do trwałych negatywnych zmian u ofiary. Odwrócenie jego skutków może wymagać skorzystania z pomocy specjalisty – psychologa lub psychoterapeuty.
Tekst: dr Joanna Piekarska
Jeżeli doświadczasz przemocy w relacji lub miejscu pracy, możesz skorzystać z mojej pomocy. Pomagam osobom, które doświadczyły przemocy, odzyskać równowagę i wiarę w siebie.
Oceń ten artykuł: